Tin Tức

Bệnh Parkinson: Nguyên nhân, triệu chứng, chuẩn đoán và điều trị

(16-05-2022)

Tham vấn y khoa: Thạc sĩ - Dược sĩ - Giảng viên Lê Thị Mai

Bệnh Parkinson là rối loạn thoái hóa thần kinh phổ biến thứ hai ở Hoa Kỳ, ảnh hưởng ít nhất đến 500.000 người[1[. Căn bệnh này có thể tiến triển nhanh chóng theo thời gian. Hiện nay vẫn chưa tìm ra nguyên nhân cụ thể của bệnh nhưng vẫn có thể được kiểm soát được nếu phát hiện sớm. Người bệnh sẽ được chẩn đoán và điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau theo lược đồ của bác sĩ. 

Hạn hãy tham khảo bài viết dưới đây để hiểu hơn về căn bệnh parkinson và những thông tin chi tiết.

1. Bệnh Parkinson là gì?

Bệnh Parkinson là một chứng rối loạn não dẫn đến run, cứng cơ, khó đi lại và không thể giữ thăng bằng. Các triệu chứng Parkinson thường bắt đầu dần dần và trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp khó khăn khi đi lại và nói chuyện. Họ cũng có thể có những thay đổi về tinh thần và hành vi, khó ngủ, trầm cảm, khó ghi nhớ và mệt mỏi. Cả nam và nữ đều có thể mắc bệnh Parkinson. Tuy nhiên, căn bệnh này ảnh hưởng đến nam giới nhiều hơn nữ giới khoảng 50%.

2. Biểu hiện của bệnh Parkinson

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Parkinson có thể khác nhau đối với từng người bệnh. Các dấu hiệu ban đầu có thể nhẹ và không được chú ý. Các triệu chứng thường bắt đầu ở một bên của cơ thể và trở nên nghiêm trọng hơn rồi lan dần sang bên còn lại.

Bệnh Parkinson có 4 triệu chứng chính bao gồm:

  • Run (run rẩy) ở bàn tay, cánh tay, chân, hàm hoặc đầu
  • Cứng tay chân và thân mình
  • Di chuyển chậm chạp, thiếu sự linh hoạt
  • Suy giảm khả năng giữ thăng bằng và đôi khi dẫn đến ngã.

parkinson

Các triệu chứng khác có thể bao gồm:

  • Trầm cảm (stress)
  • Thay đổi cảm xúc nhanh chóng
  • Khó nuốt, nhai và nói chuyện khó khăn
  • Vấn đề tiết niệu hoặc táo bón
  • Các vấn đề về da
  • Mất ngủ, giấc ngủ bị gián đoạn và dễ thức giấc nửa đêm

3. Nguyên nhân dẫn đến Parkinson

Bệnh Parkinson xảy ra khi các tế bào thần kinh trong hạch nền bị suy giảm chức năng hoặc chết. Khi các tế bào thần kinh này chết hoặc suy yếu, chúng sẽ sản xuất ít dopamine hơn, gây ra các vấn đề về cử động của bệnh Parkinson. Các nhà khoa học vẫn chưa biết rõ nguyên nhân nào khiến các tế bào sản xuất dopamine bị suy yếu hoặc chết.

Đôi khi, những người bị Parkinson là do mất các đầu dây thần kinh sản xuất norepinephrine, chất truyền tin hóa học chính của hệ thần kinh giao cảm, điều khiển nhiều chức năng của cơ thể, chẳng hạn như nhịp tim và huyết áp. Việc mất norepinephrine hình thành một số biển hiện của bệnh Parkinson chẳng hạn như mệt mỏi, huyết áp không đều, giảm chuyển động của thức ăn qua đường tiêu hóa và giảm huyết áp đột ngột khi một người đứng lên khi đang ngồi hoặc nằm.

Trong một số trường hợp Parkinson có vẻ như là do di truyền hoặc đôi khi, một số ít có thể bắt nguồn từ các đột biến gen nhưng hầu hết các ca bệnh xảy ra một cách ngẫu nhiên. Nhiều nhà nghiên cứu hiện nay cho rằng bệnh Parkinson là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và yếu tố môi trường.

parkinson

4. Ai dễ mắc phải Parkinson?

  • Người cao tuổi: Người trẻ tuổi hiếm khi mắc bệnh Parkinson. Bệnh nhân thường phát bệnh vào khoảng 60 tuổi trở lên. Căn bệnh này thường bắt đầu ở tuổi trung niên hoặc tuổi già, nguy cơ mắc bệnh cũng tăng dần theo tuổi tác.
  • Di truyền. Nếu trong gia đình có người thân mắc bệnh thì sẽ làm tăng khả năng mắc bệnh của một người so với người bình thường. Tuy nhiên, rủi ro mắc bệnh vẫn rất nhỏ trừ khi trong gia đình có nhiều người thân mắc bệnh.
  • Giới tính: Đàn ông có nhiều khả năng mắc bệnh hơn phụ nữ.
  • Phơi nhiễm độc tố: Tiếp xúc với thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson.

5. Phương pháp chẩn đoán bệnh Parkinson

Chuẩn đoán theo lâm sàng

Dựa trên biểu hiện của bệnh nhân như run một bên khi nghỉ với tần số 4-7 Hz, run có thể tạm mất đi khi làm những hành động hữu ý, co cứng cơ, các động tác của cơ thể bị suy giảm hoặc trở nên chậm chạp, khó khăn khi thực hiện, ít biểu lộ cảm xúc, vẻ mặt bất động như người đeo mặt nạ, mất ổn định tư thế…

Tuy nhiên, có một số bệnh lý có biểu hiện giống với bệnh Parkinson như hội chứng Parkinson, bác sĩ có thể hỏi tiền sử bệnh chi tiết và đưa ra các chuẩn đoán trước khi làm các xét nghiệm cận lâm sàng.

Chuẩn đoán theo cận lâm sàng

Thực hiện các xét nghiệm như xét nghiệp dịch tủy não, xét nghiệm huyết thanh, điện não đồ, điện cơ đồ, chụp CT, chụp MRI,..

6. Cách điều trị bệnh Parkinson

Mặc dù không có cách chữa khỏi bệnh Parkinson, nhưng bệnh nhân có thể dùng thuốc, điều trị phẫu thuật và phục hồi chức năng có thể làm giảm một số triệu chứng.

parkinson

Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc được kê đơn cho bệnh Parkinson bao gồm:

  • Thuốc làm tăng mức độ dopamine trong não
  • Thuốc tác động, kích hoạt phục hồi các tế bào thần kinh trong não
  • Thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng không vận động

 Các loại thuốc khác được sử dụng để điều trị các triệu chứng Parkinson bao gồm:

  • Thuốc đồng vận dopamine (dopamine agonists)
  • Thuốc ức chế MAO-B để làm chậm một loại enzym phân hủy dopamine trong não
  • Thuốc ức chế COMT để giúp phá vỡ dopamine
  • Thuốc amantadine để giảm nhẹ các triệu chứng của bệnh ở giai đoạn đầu.
  • Thuốc kháng cholinergic để giảm run và cứng cơ

Điều trị phẫu thuật: Kích thích não sâu

Đối với những người bị Parkinson không đáp ứng tốt với thuốc, kích thích não sâu hoặc có thể phù hợp. Đây là một thủ thuật phẫu thuật cấy ghép các điện cực vào một phần của não và kết nối chúng với một thiết bị điện nhỏ được cấy vào ngực. Thiết bị và các điện cực kích thích não một cách dễ dàng theo cách giúp ngăn chặn nhiều triệu chứng liên quan đến vận động của bệnh Parkinson, chẳng hạn như run, chậm vận động và cứng cơ.

Phục hồi chức năng

Các liệu pháp khác có thể được sử dụng để giúp giảm các triệu chứng bệnh Parkinson bao gồm các liệu pháp thể chất, luyện nói, vật lý trị liệu sẽ giúp điều trị các chứng rối loạn về dáng đi, giọng nói, run, cứng cơ và giúp cải thiện các chức năng thần kinh. Ngoài ra, chế độ ăn uống lành mạnh và các bài tập để tăng cường cơ bắp cũng là những cách giúp cải thiện sức khỏe người bệnh tốt hơn.

7. Cách phòng ngừa bệnh Parkinson

Bởi vì nguyên nhân của bệnh Parkinson vẫn chưa được biết rõ, nên những phương pháp phòng ngừa bệnh chủ yếu sẽ đến từ việc ăn uống, luyện tập thể thao và thiết lập thói quen sinh hoạt khoa học. Một số phương pháp bạn có thể thực hiện bao gồm:

  • Xây dựng chế độ ăn giàu dinh dưỡng và nhiều rau xanh
  • Bổ sung axit béo Omega-3 vào chế độ ăn uống của bạn
  • Tập thể dục thường xuyên: khoảng 20-30 phút mỗi ngày
  • Hạn chế tình trạng căng thẳng kéo dài
  • Ngủ đủ giấc, không thức khuya
  • Tránh xa những hóa chất độc hại
  • Khám sức khỏe tổng quát định kỳ.

Bên trên là những thông tin tổng quan về căn bệnh Parkinson, chúng tôi hy vọng đã giúp cho bạn đọc có được những kiến thức bổ ích.

Các câu hỏi thường gặp về bệnh Parkinson:

Bệnh Parkinson sống được bao lâu?

Một sốc người cho rằng người bị Parkinson chỉ sống được thêm được 5 năm, 10 năm hoặc 15 năm. Nhưng trên thực tế vẫn rất nhiều người bệnh Parkinson có thể sống lâu hơn 15 năm. Hiện nay, chưa thể đưa ra một con số chính xác về việc người bệnh Parkinson sống được bao lâu từ khi phát hiện bệnh. Tuổi thọ của những người mắc bệnh Parkinson còn phụ thuộc vào loại bệnh Parkinson, thời gian mắc bệnh, giai đoạn bệnh và các bệnh mắc kèm như tim mạch, tiểu đường, huyết áp cao,…

Bệnh Parkinson có mấy giai đoạn?

Bệnh Parkinson được chia thành 5 giai đoạn. Trong mỗi giai đoạn sẽ xuất hiện các các triệu chứng với mức độ và biểu hiện khác nhau.

  • Giai đoạn 1: trong giai đoạn đầu của bệnh Parkinson, các triệu chứng thường không nghiêm trọng. Các dấu hiệu bao gồm sự thay đổi nét mặt, tư thế, di chuyển
  • Giai đoạn 2: xuất hiện các triệu chứng run và cứng khớp ảnh hưởng đến cả hai bên của cơ thể trong. Các dấu hiệu về sự thay đổi trong giao tiếp và hoạt động thường dễ nhận thấy hơn.
  • Giai đoạn 3:  xuất hiện sự gia tăng các triệu chứng. Ngoài các triệu chứng của giai đoạn 2, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng khác như: mất cân bằng; chuyển động chậm; phản xạ chậm;…
  • Giai đoạn 4: các hoạt động hàng ngày có thể khó khăn hoặc thậm chí là không thể thực hiện được. Có khả năng một người sẽ cần sự hỗ trợ từ người thân trong việc chăm sóc hàng ngày.
  • Giai đoạn 5: là giai đoạn cuối cùng của bệnh Parkinson. Lúc này, người bệnh sẽ không thể đứng hoặc đi lại có thể phải nằm liệt giường hoặc sử dụng xe lăn để di chuyển.

Ai có nhiều nguy cơ mắc bệnh Parkinson?

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh Parkinson chủ yếu ở những người cao tuổi, tăng dần theo độ tuổi, đặc biệt từ 60 tuổi trở lên. Nếu xem xét vè mặc giới tính, nam giới có khả năng mắc bệnh Parkinson cao hơn nữ giới.

Bệnh Parkinson có chữa được không?

Bệnh Parkinson không thể chữa khỏi, bệnh sẽ tiến triển nặng dần và cần phải điều trị suốt đời. Tuy nhiên nếu được can thiệp điều trị sớm thì bệnh vẫn được kiểm soát tốt. Thực tế cho thấy hầu hết bệnh nhân làm được điều này đã duy trì được cuộc sống và công việc trong thời gian dài khi sử dụng thuốc có thể giúp kiểm soát đáng kể các triệu chứng.nhưng sử dụng thuốc có thể giúp kiểm soát đáng kể các triệu chứng. Đối với những trường hợp nặng hơn thì cần phải phẫu thuật (kích thích não sâu,…)

Bệnh Parkinson giai đoạn cuối sống được bao lâu?

Trước đây, người bệnh Parkinson khi bước vào giai đoạn cuối chỉ có thể sống được khoảng 7-8 năm. Tuy nhiên, tính tới thời điểm hiện tại, người bị Parkinson hoàn toàn có thể kéo dài tuổi thọ tới 20 năm, không khác gì những người bình thường. Điều này là nhờ nền y học hiện đại cùng với các phương pháp y học cổ truyền.

*Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thể thay thế chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa.


Nguồn tham khảo:

Parkinson’s Disease

https://www.nia.nih.gov/health/parkinsons-disease

Overview-Parkinson’s disease

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/parkinsons-disease/symptomscauses/syc-20376055 

What Is Parkinson’s?

https://www.parkinson.org/understanding-parkinsons/what-is-parkinsons

Overview-Parkinson’s disease

https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/ 

7 Scientifically Backed Ways to Prevent Parkinson’s Disease

https://www.judsonsmartliving.org/blog/7-scientifically-backed-ways-to-preventparkinsons-disease/

Is It Possible to Prevent Parkinson’s Disease?

https://www.healthline.com/health/parkinsons/how-to-prevent-parkinsons#daily-livingtips

Bệnh Parkinson

https://www.msdmanuals.com/vi/chuy%C3%AAn-gia/r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-th%E1%BA%A7n-kinh/b%E1%BB%87nh-l%C3%BD-v%E1%BA%ADn-%C4%91%E1%BB%99ng-v%C3%A0-ti%E1%BB%83u-n%C3%A3o/b%E1%BB%87nh-parkinson 

Chia sẻ bài viết ...
Lê Thị Mai

Thạc sĩ – Dược sĩ – Giảng viên Lê Thị Mai có 9 năm kinh nghiệm trong dược lâm sàng cũng như lĩnh vực nhiều lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, trong đó chuyên sâu nhất về thuốc kháng sinh, bệnh học tổng quan, đái tháo đường và ung thư ung bướu.


Thẻ của bài viết: ,

có thể bạn quan tâm

Loading...
842838123166